Donorstaal krijgt een tweede leven via de Nationale Staalbank
De staalmarkt verandert. Geopolitieke spanningen, schommelende prijzen en
nieuwe Europese regelgeving, zoals CBAM, vergroten het belang van slim
omgaan met grondstoffen. Tegelijkertijd vraagt de verduurzaming van de bouw
om een lagere CO₂-uitstoot. Binnen het programma BOOST Circulair sloegen
bedrijven daarom de handen ineen in de community Circulaire Staalketen.
Samen ontwikkelden zij de Nationale Staalbank, een platform dat vraag en
aanbod van donorstaal bij elkaar brengt.
Staal staat bekend als een goed recyclebaar materiaal. Toch kost recycling veel
energie. Het staal wordt eerst versnipperd en vervolgens in de hoogovens
omgesmolten tot nieuw staal, met als gevolg een hoge CO₂ uitstoot. Bij donorstaal is
dat niet nodig. Bestaande constructiedelen worden gecontroleerd en krijgen direct
een tweede leven in nieuwe bouwprojecten. Toch spreekt het gebruik van donorstaal
nog niet voor zich. Er speelt een klassiek kip-of-ei verhaal. Vragende partijen denken
dat er nauwelijks aanbod is en aanbieders ervaren dat er weinig vraag naar is.
Daardoor wordt er alsnog veel staal omgesmolten.
Het kan wel
Mart Mensink – aanjager van circulariteit bij DuSpot en de initiatiefnemer van de
community Circulaire Staalketen – wilde laten zien dat het wél kan. “We wilden al
langer een circulaire staalketen opzetten. Het programma BOOST Circulair gaf
precies de impuls die nodig is om de keten een vliegende start te geven. Met dit
project hebben we laten zien dat de toepassing van donorstaal wel kan, mits je het
collectief organiseert.”
Ook de Overijsselse gedeputeerde Erwin Hoogland is enthousiast. “Staal is op veel
plekken onmisbaar, en hergebruik past helemaal binnen de economie van de
toekomst; een circulaire economie. Waarin we controle hebben over onze eigen
grondstoffen, bétere grondstoffen maken en er een einde komt aan verspilling.
Bovendien zijn er enorme kansen. Dat geldt in Overijssel bijvoorbeeld voor onze
sterke maakindustrie, een sector waar ondernemers niet bang zijn om te
vernieuwen.”
De hele keten aan tafel
De Circulaire Staalketen brengt partijen samen die normaal gesproken ieder vanuit
hun eigen rol werken. Van sloopbedrijven en aannemers tot bouwbedrijven en
staalconstructeurs. Onder andere Heijmans, Swanenberg IJzer Groep, Lagemaat,
ADS Groep, BAM Advies & Engineering, J.P. van Eesteren (TBI), Van EE
Staalspecialisten, Bouwen met Staal, IJzerleeuw en Dura Vermeer Infra namen deel
aan de community. DuSpot trad op als community manager en RCT Gelderland
begeleidde het traject.
Voor Van EE Staalspecialisten was deelname een logische stap. “Voor ons is zo’n
groter consortium belangrijk”, vertelt Gerben van Beek, commercieel directeur Van
EE Staalspecialisten. “In de eerste plaats omdat wij er zeker belang bij hebben dat
de vraag en het aanbod van groen staal bij elkaar wordt gebracht. Daarom zijn we
ook blij met het eerste resultaat: de nationale staalbank.” Maar van Beek ziet meer
voordelen. “Je gaat van de onderlinge samenwerking gebruikmaken, je leert van
elkaar, van elkaars ervaringen, maar ook angsten.”
Lancering Nationale Staalbank
Deze ervaringen werden meegenomen bij de opzet van de Nationale Staalbank. Met
dit digitale platform worden vraag en aanbod van donorstaal bij elkaar gebracht. Met
de matchingtool wordt hergebruik niet langer beperkt tot eigen projecten of directe
omgeving, maar ontstaat een regionale en zelfs landelijke uitwisseling. Mensink
noemt het platform daarom weleens ‘een Tinder voor de bouw’.
Het hergebruik van staal levert voordelen op voor bedrijven én de maatschappij: een
lagere CO₂-uitstoot, minder gebruik van nieuwe grondstoffen, lagere materiaal- en
projectkosten en een sterkere samenwerking binnen de keten. Die voordelen zijn
inmiddels ook zichtbaar in de praktijk. Gerben van Beek noemt als voorbeeld De
Nieuwe Post in Arnhem. “Daar zitten bestaande stalen balken in die niet meer door
de hoogovens zijn gegaan. We hebben ze direct hergebruikt en er staat weer een
prachtig gebouw dat tientallen jaren mee kan.”
Hoogland sluit af met een oproep aan ondernemers: “Blijf nieuwsgierig en zoek
elkaar op. Geen enkel bedrijf kan de circulaire transitie alleen realiseren. In de
staalsector gebeurt al ontzettend veel moois. Mijn oproep is om die beweging vast te
houden en te blijven experimenteren. Elke stap die we zetten naar meer hergebruik
van materialen, is een stap richting een sterkere en toekomstbestendige
maakindustrie.”
Over het programma BOOST Circulair
Het programma BOOST Circulair wordt mogelijk gemaakt door de provincies
Gelderland en Overijssel. Oost NL voert het programmamanagement uit, samen met
Novel-T, RCT Gelderland, Kennispoort Regio Zwolle, BOOST Smart Industry, FME,
Koninklijke Metaalunie, Living Lab Rivierenland & Regio Foodvalley Circulair, VNO-
NCW en Ondernemershuis Deventer. Samen zorgen zij voor de kennis, begeleiding
en verbinding die bedrijven nodig hebben om stappen te zetten in circulair
ondernemen.