Donorstaal: eerder gebruikt staal, direct inzetbaar
Donorstaal is constructiestaal dat al eerder in een gebouw of infrastructuurwerk is toegepast en na zorgvuldige demontage en keuring direct hergebruikt wordt in een nieuw project. Geen smeltproces, minimale CO2-uitstoot.
Wat is donorstaal?
Donorstaal is constructiestaal dat eerder is toegepast in een gebouw of infrastructuurwerk en na zorgvuldige demontage direct hergebruikt wordt in een nieuwe constructie. Het staal wordt niet omgesmolten, maar behoudt zijn oorspronkelijke sterkte en kwaliteit.
Het onderscheidt zich daarmee van recycling: bij recycling wordt staal omgesmolten tot nieuw materiaal, wat veel energie kost en de materiaaleigenschappen vernietigt. Bij donorstaal bespaar je dat hele proces en daarmee vrijwel alle CO2-uitstoot die met staalproductie gepaard gaat.
Donorstaal komt doorgaans uit gebouwen die worden gesloopt of grondig gerenoveerd. Bij circulair slopen worden de staalprofielen zorgvuldig gedemonteerd, geïnspecteerd en klaargezet voor hergebruik. EECULAIR werkt samen met betrouwbare partners om donorstaal van de hoogste kwaliteit beschikbaar te maken.
De meest circulaire optie
Donorstaal is de meest duurzame staalkeuze die bestaat. In CO2-termen stoot donorstaal slechts 0 tot 100 kg per ton uit, tegenover 1.800 kg voor hoogovenstaal. Er bestaat geen duurzamere manier om constructiestaal in te zetten.
Donorstaal is de meest CO2-arme keuze
Van alle beschikbare staalvarianten heeft donorstaal verreweg de laagste CO2-uitstoot. Het verschil met conventioneel primair staal is enorm: tot 95% minder CO2 per ton staal.
Dit verschil is direct zichtbaar in de MKI-berekening van uw project en vertaalt zich in betere scores op MPG, BREEAM, EMVI en CSRD-rapportage.
- Verbetert de MPG van uw gebouw of bouwwerk direct
- Hogere EMVI-score bij aanbestedingen met MKI-weging
- Ondersteunt BREEAM en GPR certificering
- Direct toepasbaar in CSRD-rapportage en Scope 3-berekeningen
- Sluit aan bij Paris Proof-doelstellingen voor 2030 en 2050
Meer over CO2-uitstoot van staal →
Donorstaal (EECULAIR)
Direct hergebruikt, geen smeltproces. Laagste CO2-impact van alle staalvarianten. Bij material-driven design: richting nul kg.
Circulair nieuw staal (EECULAIR)
Direct hergebruikt zonder smeltproces. MKI 0,022, CO2-label A+++. Op een na laagste uitstoot.
Gerecycled staal (elektro-oven)
Omgesmolten schroot met groene of grijze stroom. Aanzienlijk hoger dan hergebruik.
Primair staal (hoogoven)
Nieuw geproduceerd. Hoogste CO2-uitstoot van alle staalvarianten.
Twee ontwerpstrategieën voor donorstaal
Bij donorstaal zijn er twee manieren om tot een constructie te komen. De keuze hangt af van hoe vroeg EECULAIR betrokken wordt en hoeveel ontwerpvrijheid beschikbaar is.
Material-driven design: Meest circulair
Eerst wordt geïnventariseerd welk donorstaal beschikbaar is: lengtes, afmetingen, staalkwaliteiten en conservering. Daarna wordt het nieuwe ontwerp hierop afgestemd.
Dit levert de hoogste mate van circulariteit en de laagste CO2-impact op, omdat het staal zo min mogelijk bewerking nodig heeft. Het vereist wel dat EECULAIR vroeg in het ontwerpproces betrokken wordt.
Ontwerp aanpassen aan donorstaal: Goede keuze
Het nieuwe ontwerp staat al in grote lijnen vast, maar wordt aangepast aan beschikbaar donorstaal. Profielen worden waar mogelijk vervangen door gelijkwaardige donoralternatieven.
Dit vraagt om meer zoekwerk en soms kleine aanpassingen in de constructie, maar levert alsnog een aanzienlijk lagere MKI op dan primair of gerecycled staal.
Hoe werkt donorstaal in de praktijk?
Van het oogsten van staal uit een donorgebouw tot de oplevering van een nieuwe gecertificeerde constructie: EECULAIR begeleidt het hele traject.
Identificeren en oogsten van donorstaal
In samenwerking met sloopbedrijven en partners worden geschikte donorgebouwen of infrawerken geïdentificeerd. Het staal wordt zorgvuldig gedemonteerd, geïnspecteerd en opgeslagen. Staalprofielen zoals HEA-, HEB-, HEM- en IPE-balken, kolommen en verbanden zijn het meest geschikt voor hergebruik. Ook kan er in de Nationale Staalbank naar donorstaal worden gezocht. Staal dat op vermoeiing belast is geweest, zoals staal uit bruggen of kranen, is uitgesloten conform NTA 8713.
Inventarisatie en keuringsdossier
Conform NTA 8713 wordt een donorbouwwerkdossier opgesteld met alle archiefinformatie over het donorgebouw: bouwjaar, oorspronkelijke normen, staalsoorten en belastinghistorie. Op basis hiervan worden de profielen ingedeeld in onderzoeksklassen (1, 2 of 3).
Onafhankelijke keuring van materiaaleigenschappen
Een externe specialist keurt de materiaaleigenschappen per keuringseenheid van maximaal 20 ton. Afhankelijk van de onderzoeksklasse wordt gebruik gemaakt van archiefinformatie, niet-destructieve proeven of een combinatie. Het resultaat is een keuringsdocument dat aantoont dat het donorstaal veilig en aantoonbaar geschikt is voor de nieuwe toepassing.
Let op: Bij vermoedens van toxische stoffen zoals lood of chroom-6 in de coating is nader onderzoek verplicht voordat het staal verwerkt wordt.
Ontwerp en engineering
De EECULAIR-constructeurs stemmen het ontwerp af op het beschikbare donorstaal. Verbindingen worden bij voorkeur gebout in plaats van gelast, zodat de constructie ook aan het einde van haar levensduur weer demontabel is voor een volgend hergebruik. 3D BIM-modellering maakt alle details vooraf inzichtelijk.
Productie en conservering
In de fabriek van Van Ee Staalspecialisten in Barneveld wordt het donorstaal bewerkt, eventueel gestrookt of opnieuw geconserveerd, en prefab verwerkt tot de benodigde constructie-elementen. Conservering is milieuvriendelijk en afgestemd op de circulaire principes.
Montage, oplevering en EECULAIR Monitor
Na montage op locatie ontvangt u een volledig opleveringsdossier: keuringsdocumenten, laskeuringen, laagdikterapporten, EPD en MKI-berekening. De kwaliteitsstatus wordt bijgehouden via de EECULAIR Monitor, zodat het staal ook na de nieuwe levensduur opnieuw hergebruikt kan worden.
Terugnamegarantie inbegrepen: EECULAIR neemt het staal aan het einde van de levensduur terug voor inzet in een volgend project. Dankzij de EECULAIR Monitor is de kwaliteitsstatus altijd inzichtelijk.
Drie mythes over donorstaal ontkracht
Er bestaan hardnekkige misverstanden over donorstaal. Wij zetten de feiten op een rij.
“Donorstaal is niet sterk genoeg voor serieuze constructies.”
Onjuist. Donorstaal voldoet bij hergebruik aan dezelfde veiligheidseisen als nieuw staal. Conform NTA 8713 wordt de materiaalkwaliteit per keuringseenheid beoordeeld door een onafhankelijke externe specialist. Het keuringsdocument toont aantoonbaar aan dat het staal geschikt is. EECULAIR paste donorstaal toe bij projecten van 50 tot honderden ton constructiestaal zonder enige concessie aan veiligheid of kwaliteit.
“Donorstaal is niet beschikbaar voor grote projecten.”
Onjuist. Bij de renovatie van Station Zoetermeer Centrum West bestond 80% van de staalconstructie uit donorstaal. Donorstaal is ook inzetbaar voor grotere projecten. De beschikbaarheid van specifieke profielen is beperkt, maar neemt toe naarmate meer gebouwen circulair worden gesloopt. EECULAIR werkt actief samen met sloopbedrijven en staalhandelaren om donorstaal te reserveren en beschikbaar te houden.
“Donorstaal is duurder en leidt tot langere doorlooptijden.”
Niet per definitie. De materiaalkosten van donorstaal zijn soms vergelijkbaar met of lager dan primair staal. Het vraagt wel een andere aanpak: vroeg betrekken, inventariseren en reserveren. Maar dat leidt niet automatisch tot langere bouwtijden. Dankzij prefab productie in de EECULAIR-fabriek verloopt de montage op locatie juist snel. En de lagere MKI-waarde kan leiden tot subsidies en betere EMVI-scores, wat het financiële plaatje verbetert.
Hoe EECULAIR donorstaal aanpakt
EECULAIR is een van de weinige staalconstructiebedrijven in Nederland met bewezen praktijkervaring in de toepassing van donorstaal op projectschaal. Wij begeleiden het hele traject: van oogsten tot oplevering.
Actief netwerk van donorstaalpartners
Wij werken samen met sloopbedrijven en staalhandelaren om geschikte donorstaalprofielen tijdig te identificeren en beschikbaar te houden voor uw project.
NTA 8713-conforme keuring
Onafhankelijke externe specialist beoordeelt de materiaaleigenschappen. Keuringsdocument per keuringseenheid. Volledig aantoonbaar en documenteerbaar voor uw opdrachtgever.
Eigen engineering en 3D BIM
Onze constructeurs stemmen het ontwerp af op het beschikbare donorstaal. Boutverbindingen waar mogelijk, zodat de constructie ook de volgende keer eenvoudig demontabel is.
EECULAIR Monitor: traceerbaar voor de toekomst
BIM-model, materiaalpaspoort en jaarlijkse inspectierapportage zorgen ervoor dat het staal na de levensduur opnieuw hergebruikt kan worden. De cirkel sluit zich echt.
Terugnamegarantie
EECULAIR neemt het staal aan het einde van de levensduur terug. Met de EECULAIR Monitor is de staalkwaliteit altijd inzichtelijk voor directe herplaatsing in een volgend project.
Whitepaper: circulair bouwen met staal
Lees hoe EECULAIR donorstaal en circulair staal inzet in de praktijk, inclusief MKI-resultaten en projectcijfers.
"Vanuit onze duurzame visie hebben we circulair staal direct vanaf het begin omarmd en we zijn trots dat we nu koplopers zijn in de markt met onze duurzame oplossing voor staal."
Gerben van Beek – Commercieel directeur EECULAIR
Veelgestelde vragen over donorstaal
Antwoorden op de vragen die wij het vaakst krijgen van projectmanagers, constructeurs en duurzaamheidsadviseurs.
Wat is donorstaal?
Donorstaal is constructiestaal dat eerder is toegepast in een gebouw of infrastructuurwerk en na zorgvuldige demontage direct hergebruikt wordt in een nieuwe constructie. Het staal wordt niet omgesmolten, maar behoudt zijn oorspronkelijke sterkte en kwaliteit. Donorstaal is de meest circulaire en meest CO2-arme staalkeuze die beschikbaar is.
Wat is de CO2-uitstoot van donorstaal?
De CO2-uitstoot van donorstaal is uiterst laag: 0 tot 100 kg CO2 per ton staal, afhankelijk van de ontwerpstrategie. Bij material-driven design is de uitstoot het laagst. Ter vergelijking: hoogovenstaal stoot circa 1.800 kg CO2 per ton uit. Donorstaal bespaart tot 95% CO2 ten opzichte van primair staal.
Is donorstaal even sterk als nieuw staal?
Ja. Donorstaal voldoet bij hergebruik aan dezelfde veiligheidseisen als nieuw staal. Conform NTA 8713 worden de materiaaleigenschappen van elk te hergebruiken staalprofiel beoordeeld door een onafhankelijke externe specialist. Het keuringsdocument toont aantoonbaar aan dat het staal veilig geschikt is voor de nieuwe toepassing.
Wat is material-driven design?
Material-driven design is een ontwerpstrategie waarbij het ontwerp van de nieuwe constructie wordt afgestemd op het beschikbare donorstaal. Eerst wordt geinventariseerd welk staal beschikbaar is, daarna wordt het ontwerp hierop gebaseerd. Dit levert de hoogste mate van circulariteit en de laagste CO2-impact op.
Hoe wordt donorstaal gekeurd?
Conform NTA 8713:2023 worden staalprofielen ingedeeld in keuringseenheden van maximaal 20 ton. Per keuringseenheid beoordeelt een onafhankelijke externe specialist de materiaaleigenschappen via archief-, niet-destructief of destructief onderzoek, afhankelijk van de beschikbare archiefinformatie. Het resultaat is een keuringsdocument.
Welke projecten heeft EECULAIR gerealiseerd met donorstaal?
EECULAIR heeft donorstaal toegepast bij de Nieuwe Post in Arnhem, KOER Rotterdam, de renovatie van Station Zoetermeer Centrum West en nog veel meer projecten, waarbij 80% van het ontwerp uit donorstaal bestaat.
Wanneer moet ik EECULAIR betrekken bij een donorstaalproject?
Zo vroeg mogelijk, bij voorkeur al in de ontwerpfase. Het oogsten van donorstaal kost tijd: het staal moet gevonden, gekeurd en gereserveerd worden. Vroege betrokkenheid vergroot de kans op beschikbaarheid en geeft meer vrijheid in de ontwerpstrategie.
Wat zijn de beperkingen van donorstaal?
De beschikbaarheid van donorstaal is beperkt en niet alle profielen zijn altijd beschikbaar. Staal dat op vermoeiing belast is geweest, zoals staal uit bruggen, kranen of kraanbanen, kan niet hergebruikt worden conform NTA 8713. EECULAIR combineert donorstaal daarom vaak met circulair nieuw staal voor optimaal resultaat.